Üst İdrar Yolları Genişlemesi

Ön bilgi

Üst idrar yolunun genişlemesi, hangi hastanın tedaviden yarar elde edebileceğinin belirlenmesinde hala önemli bir sorun oluşturmaktadır.

Üst idrar yolunda bir darlık söz konusu olunca idrar akımının bozulur. Toplayıcı sistem genişler. Bu da böbrekleri etkiler.

Ensık görülen iki tipi vardır.

Üreter dediğimiz, böbrek ile mesane arasında idrar taşıyan borucuğun, tam mesaneye girdiği yerde darlık varsa, biz buna ureterovesical darlık diyoruz. Böbreğin hemen çıkışında darlık vardır ki, buna da ureteropelvic darlık diyoruz.

Tıkanıklık tanımını yapmak günümüzde bile hâlâ güçtür. Sanki nesnelerin “siyah” ve “beyaz” olarak açık seçik ayırt edilebilmesi gibi, idrar yolları arasında “tıkanmış” ve “tıkanmamış” şeklinde bir ayrım yapmak olanaksızdır. Günümüzde en çok benimsenen tanımda eğer tedavi edilmezse ilerleyici böbrek bozulmasına yol açacak olan herhangi bir sınırlayıcı durumu temsil ettiğidir.

Tanı

Gebelik sırasında ultrasonografinin yaygın olarak kullanılmasından dolayı, gebelik esnasında böbrek problemleri gitgide artan bir sıklıkla saptanıyor. Genişlemiş üst idrar yollarıyla başa çıkmada aşılması gereken güçlük, hangi çocuğun

gözlemlenebileceğine, hangisinin tıbbi olarak tedavi edilebileceğine ve hangisinin cerrahi girişim gerektirdiğine karar vermektir. Tanı araçları arasında, obstrüktif olguları obstrüktif olmayanlardan kesin olarak ayırt edilmesini tek başına sağlayabilecek tek bir test yoktur.

Gebelikte ultrason

Genellikle gebeliğin 16. ve 18. haftaları arasında, neredeyse gebelik sıvısı, bebeğin idrarı ile oluşur. Bu dönemde böbrekler görüntülenebilir. Bebeğin idrar yollarının değerlendirilmesi için en hassas zaman, 28. haftadır. Eğer genişleme saptanırsa, ultrasonda, genişlemesin şiddeti, böbrekleri ne kadar bozduğu saptanır. Mesane hacmi ve mesane boşaltımı, çocuğun cinsiyeti, sıvının hacmi üstünde odaklanılması gerekir.

Doğumdan sonra ultrason

Doğumdan sonra bebekler geçici sıvı kaybederler. Ultrason, bu dönem geçtikten sonra yapılmalıdır. Bu dönemde bebek idrar çıkarmayabilir. Eğer erken ultrason yapılmış ise 7. gün de tekrar edilmelidir.

 

Voiding sistoüretrogram (VSUG)

Üst idrar yolu genişlemesi tespit edilen yenidoğanlarda, var olup olmadığının saptanması gereken vezikoüreteral reflüdür. Bu da voidingsistoüretragram(voiding, voiding sistogram) ile ortaya konabilir.

 

Diüretik renografi

Diüretik renografi, idrar iletimi problemlerinin şiddetini ve işlevsel önemini saptamak için en yaygın kullanılan tanı aracıdır. 99MTc-MAG3 damardan nerilerek, böbreğin bu ilacı tutması, toplaması ve boşaltması incelenir. İnceleme 4. hafatadan önce yanlış sonuçlar verebilir. Bu sebeple eğer erken yapılmış ise tekrar etmek gerekir.

Tedavi

Anne karnında Tedavi

Ebeveynlere danışmanlık verilmesi, bakımın en önemli yönlerinden birisidir. Ağır şekilde tutulmuş olsa bile, hasta bir böbreğin gelişimi kötü olmayabilir. Böbrek anlamlı olarak işlevlerini yerine getirme yeteneğine olabilir.

Çocuğa konulan kesin tanının zamanlamasını ve doğruluğunu ebeveynlere açıklamak önemlidir. Bazı olgularda, ağır ve iki taraflı genişleme, akciğer problemleri ile beraber olabilir.

Gebelik esnasında müdahalelerde bazı prensipler vardır

    Tek taraflı problemlerde girişim gerekmez. İki taraflı olmak zorundadır
    Girişimden fayda beklenmelidir. Böbreklerin yeterli yoğunlukta idrar ürettiği ispat edilmelidir.
    Anne sağlığını tehdit edici işlem olmamalıdır.

Belirgin darlığa bağlı şikayetlerin varlığı, cerrahi düzeltmeyi gerektirir (yinelenen böğür ağrısı, idrar yolu infeksiyonu).

Hastanın şikayeti yoksa takip etmek daha uygun olacaktır.

Bozulmuş böbrek fonksiyonları (%40’tan az), sonraki incelemelerle fonksiyonda saptanan %10’dan fazla azalma, ultrasonla brek çapının artması cerrahi girişim gerektirir.

 
KAYNAKLAR

1. Lebowitz RL, Griscom NT. Neonatal hydronephrosis: 146 cases. Radiol Clin North Am 1977;15:49-59.


Etiketler : Üst İdrar Yolları Genişlemesi